STRONA GŁÓWNA MENU KONTAKT

zamknij

Menu

~ Pracownia artystyczna ~

W miejscu, gdzie spotyka się bóstwo z człowieczeństwem, dotykamy naszego wybawienia. Dlatego zasadniczą podstawą teologiczną ikony jest prawda o Wcieleniu. Synod Trullański w 692 roku, wychodząc od prawdy o Wcieleniu, uznał za możliwe i celowe przedstawianie Osób Boskich za pomocą środków materialnych. Rozwój sztuki kościelnej dokonywał się nieprzerwanie, oraz zasadniczo w jednym kierunku, który prowadził od prostych znaków informacyjnych poprzez symbole, pełne treści i mocy, do świętego obrazu, czyli ikony we właściwym sensie...

TO CIEKAWE, POWIEDZ WIĘCEJ!

O ikonie

Ikonografia, ikonopisanie

Ikona łączy w sobie tradycje tysiącletniej kultury i głębokiej religijności cywilizacji przedchrześcijańskiej. Człowiek każdej epoki, a tym bardziej epoki medialnej, potrzebuje zewnętrznych środków wyrazu dla swojego wewnętrznego życia religijnego. W tradycji Kościoła wschodniego, wyrażonej tekstami soborowych uchwał, ikona jest sakramentalnym uczestniczeniem istoty Boga, miejscem spotkania, gdzie Bóg jest obecny. Mówiąc poetycko: ikona jest miejscem, w którym styka się niebo z ziemią, jest oknem nieba. To teofania, w której Bóg objawia się człowiekowi.

Historia

Ojczyzną ikony było Bizancjum. Pierwsze ikony powstawały na przełomie IV i V wieku w basenie Morza Śródziemnego od Syrii po Egipt, od bizantyjskiego Wschodu po karoliński Zachód.

sztuka bizancjum, sztuka wschodu, hodegetria

Wszystkie ikony opierają się na tajemnicy wcielenia i są ikonami Chrystusa, a więc nie tylko te, które ukazują Oblicze Jezusa Chrystusa, ale także nawiązujące do najważniejszych momentów Jego ziemskiego życia, przedstawiające Jego boską Matkę lub świętych Pańskich. Oprócz wymiaru chrystologicznego w ikonie zawarty jest wymiar antropologiczny: Jezus Chrystus jest i Bogiem, i człowiekiem; jest Bogiem, który przyjął ludzką naturę - zgodnie z klasyczną formułą IV soboru Chelcedońskiego z 451 roku.

W miejscu, gdzie spotyka się bóstwo z człowieczeństwem, dotykamy naszego wybawienia. Dlatego zasadniczą podstawą teologiczną ikony jest prawda o Wcieleniu. Synod Trullański w 692 roku, wychodząc od prawdy o Wcieleniu, uznał za możliwe i celowe przedstawianie Osób Boskich za pomocą środków materialnych. Rozwój sztuki kościelnej dokonywał się nieprzerwanie, zasadniczo w jednym kierunku, który prowadził od prostych znaków informacyjnych, poprzez symbole pełne treści i mocy, do świętego obrazu, czyli ikony we właściwym sensie.

Ikona łączy w sobie tradycje tysiącletniej kultury i głębokiej religijności cywilizacji przedchrześcijańskich. Artyści chrześcijańscy Kościoła pierwotnego przyswoili sobie wzory, techniki, materiały i symbole od stuleci stosowane w malarstwie ściennym, w mozaikowej dekoracji posadzek, w portretach grobowych. W chrześcijańskiej ikonie widoczne jest dziedzictwo tradycji malarstwa epoki późnego antyku, zwłaszcza portretu rzymskiego inspirowanego na wzorze hellenistycznym. Ikony posiadają sens dogmatyczny, symboliczny, liturgiczny i dydaktyczny - podobnie jak Pismo Święte. Stanowią przedmiot duchowej kontemplacji, która na równi z poznaniem Słowa Bożego stanowi drogę chrześcijańskiego wtajemniczenia w prawdy wiary.

przedstawienia świętych, anioły

Proces rozwoju malarstwa kościelnego i ikonopisarstwa niestety nie przebiegał bez napięć, tym bardziej, że praktyka wyprzedzała tu znacznie myśl teologiczną. Wystarczy wspomnieć o ikonoklazmie - potężnym ruchu radykalnie zwalczającym obrazy. Ikonoklazm (inaczej obrazoburstwo) wynikał z motywów autentycznie religijnych, z niezaprzeczalnego zagrożenia swoistym uwielbieniem obrazów, z drugiej jednak strony był efektem aktualnej sytuacji politycznej. Ogłoszono edykt, zabraniający sporządzania wizerunków Chrystusa, obrazy były niszczone - palone, a nawet naznaczone krwią męczenników i cierpieniem wyznawców. Ten trudny i skomplikowany czas zmagań o właściwe podejście do obrazów i związanego z nimi kultu pogłębiał i krystalizował chrześcijańską teologię ikony. W 787 roku doszło do zwołania II Soboru Nicejskiego, gdzie sformułowano dogmat o czci oddawanej ikonom oraz przywrócono kult obrazów.

Różnice zauważamy około XIII wieku, kiedy to w sztuce romańskiej pojawiła się rzeźba, nieobecna w kościele wschodnim. Na przestrzeni wieków różnice te pogłębiały się. Natomiast w ostatnich latach wzrosło zainteresowanie ikoną jako fenomenem, odnoszącym się tak do teologii, jak i do sztuki.

Technika

Rozalia Czapla

Proces pisania ikony rozpoczynam od wyboru deski z drzewa liściastego. Deska przeklejana jest klejem króliczym, a następnie naklejane jest płótno. Kolejnym etapem pracy jest nałożenia kilkunastu warstw gruntu kredowo-klejowego. Grunt uzyskujemy poprzez połączenie w odpowiednich proporcjach kredy szampańskiej i kleju króliczego. Po wyszlifowaniu gruntu przenoszę szkic. Tłem dla świętego wizerunku najczęściej jest złoto, które może być położone na mat, połmat i połysk. Następnym etapem jest pisanie ikony techniką tempery jajecznej. Pigment łączę z medium (wino i żółtko jaja kurzego). Zakończeniem procesu pisania ikony jest opisanie ikony, które stanowi gwarancję wierności Pierwowzorowi. Napisy, które nadają imię ikonie, wykonywane są w języku greckim lub cerkiewno-słowiańskim. Część malarska zabezpieczana jest werniksem.

Symbolika koloru

sztuka i mialarstwo sakralne

Kanony gwarantują Ikonografiom osiągnięcie jedności doktrynalnej. Zdefiniowany kanonami temat ikony prowadzi ikonografia. Podobnie jak i symbolika ikony. Kolor, będąc czymś więcej niż tylko elementem dekoracyjnym, odgrywa w ikonografii rolę symboliczną.

Złoto

złoto w ikonografii (ikonach)

Złoto w hierarchii kolorów zajmuje pierwsze miejsce. Wyraża zarazem kolor i światło. Złoto na ikonach jest symbolem bóstwa, światłości chwały bożej, która jest niestworzona i w której nie ma żadnej dychotomii. Złote tło, asystki, nimby, są też elementami dekoracyjnymi, wyrażają przynależność do świata transcendentnego, wiecznego, symbolizując stan przebóstwienia i jedności, której źródłem jest Bóg. Jak w Bogu nie ma dualizmu i dychotomii, tak również nie ma go w świecie, w rzeczywistości przedstawionej na ikonie, która stanowi jedność i różnorodność.

(E. Smykowska „Ikona. Mały słownik”).

Pozłota

Złocenia na ikonach wykonuję złotem płatkowym o różnym karacie (24, 23 ¾, 23, 22, 18, 12 karat). Nakładam również platynę, srebro, szlagmetal. Złocę na pulment, mixtion, kolner instacoll system. Wykonuję ornamenty wypukłe, wyrzezane oraz puncowane.