STRONA GŁÓWNA MENU KONTAKT

zamknij

Menu

~ Pracownia artystyczna ~

Ojczyzną ikony było Bizancjum. Pierwsze ikony powstawały na przełomie IV i V wieku w basenie Morza Śródziemnego od Syrii po Egipt, od bizantyjskiego Wschodu po karoliński Zachód. Wszystkie ikony opierają się na tajemnicy wcielenia i są ikonami Chrystusa, a więc nie tylko te, które ukazują Oblicze Jezusa Chrystusa, ale także nawiązujące do najważniejszych momentów Jego ziemskiego życia, przedstawiające Jego boską Matkę. Również ikony świętych Pańskich. Oprócz wymiaru chrystologicznego zawarty jest w ikonie wymiar antropologiczny. Jezus Chrystus jest i Bogiem i człowiekiem - Bogiem, który przyjął ludzką naturę, zgodnie z klasyczną formułą IV soboru Chelcedońskiego z 451 roku...

TO CIEKAWE, POWIEDZ WIĘCEJ!

O ikonie

Ikonografia, ikonopisanie

Ikona łączy w sobie tradycje tysiącletniej kultury i głębokiej religijności cywilizacji przedchrześcijańskiej. Człowiek każdej epoki, a tym bardziej epoki medialnej, potrzebuje zewnętrznych środków wyrazu dla swojego wewnętrznego życia religijnego. W tradycji Kościoła wschodniego, wyrażonej tekstami soborowych uchwał, ikona jest sakramentalnym uczestniczeniem istoty Boga, miejscem spotkania, gdzie Bóg jest obecny. Mówiąc poetycko: ikona jest miejscem, w którym styka się niebo z ziemią, jest oknem nieba. To teofania, w której Bóg objawia się człowiekowi.

Historia

Ojczyzną ikony było Bizancjum. Pierwsze ikony powstawały na przełomie IV i V wieku w basenie Morza Śródziemnego od Syrii po Egipt, od bizantyjskiego Wschodu po karoliński Zachód.

sztuka bizancjum, sztuka wschodu, hodegetria

Wszystkie ikony opierają się na tajemnicy wcielenia i są ikonami Chrystusa, a więc nie tylko te, które ukazują Oblicze Jezusa Chrystusa, ale także nawiązujące do najważniejszych momentów Jego ziemskiego życia, przedstawiające Jego boską Matkę lub świętych Pańskich. Oprócz wymiaru chrystologicznego w ikonie zawarty jest wymiar antropologiczny: Jezus Chrystus jest i Bogiem, i człowiekiem; jest Bogiem, który przyjął ludzką naturę - zgodnie z klasyczną formułą IV soboru Chelcedońskiego z 451 roku.

W miejscu, gdzie spotyka się bóstwo z człowieczeństwem, dotykamy naszego wybawienia. Dlatego zasadniczą podstawą teologiczną ikony jest prawda o Wcieleniu. Synod Trullański w 692 roku, wychodząc od prawdy o Wcieleniu, uznał za możliwe i celowe przedstawianie Osób Boskich za pomocą środków materialnych. Rozwój sztuki kościelnej dokonywał się nieprzerwanie, zasadniczo w jednym kierunku, który prowadził od prostych znaków informacyjnych, poprzez symbole pełne treści i mocy, do świętego obrazu, czyli ikony we właściwym sensie.

Ikona łączy w sobie tradycje tysiącletniej kultury i głębokiej religijności cywilizacji przedchrześcijańskich. Artyści chrześcijańscy Kościoła pierwotnego przyswoili sobie wzory, techniki, materiały i symbole od stuleci stosowane w malarstwie ściennym, w mozaikowej dekoracji posadzek, w portretach grobowych. W chrześcijańskiej ikonie widoczne jest dziedzictwo tradycji malarstwa epoki późnego antyku, zwłaszcza portretu rzymskiego inspirowanego na wzorze hellenistycznym. Ikony posiadają sens dogmatyczny, symboliczny, liturgiczny i dydaktyczny - podobnie jak Pismo Święte. Stanowią przedmiot duchowej kontemplacji, która na równi z poznaniem Słowa Bożego stanowi drogę chrześcijańskiego wtajemniczenia w prawdy wiary.

przedstawienia świętych, anioły

Proces rozwoju malarstwa kościelnego i ikonopisarstwa niestety nie przebiegał bez napięć, tym bardziej, że praktyka wyprzedzała tu znacznie myśl teologiczną. Wystarczy wspomnieć o ikonoklazmie - potężnym ruchu radykalnie zwalczającym obrazy. Ikonoklazm (inaczej obrazoburstwo) wynikał z motywów autentycznie religijnych, z niezaprzeczalnego zagrożenia swoistym uwielbieniem obrazów, z drugiej jednak strony był efektem aktualnej sytuacji politycznej. Ogłoszono edykt, zabraniający sporządzania wizerunków Chrystusa, obrazy były niszczone - palone, a nawet naznaczone krwią męczenników i cierpieniem wyznawców. Ten trudny i skomplikowany czas zmagań o właściwe podejście do obrazów i związanego z nimi kultu pogłębiał i krystalizował chrześcijańską teologię ikony. W 787 roku doszło do zwołania II Soboru Nicejskiego, gdzie sformułowano dogmat o czci oddawanej ikonom oraz przywrócono kult obrazów.

Różnice zauważamy około XIII wieku, kiedy to w sztuce romańskiej pojawiła się rzeźba, nieobecna w kościele wschodnim. Na przestrzeni wieków różnice te pogłębiały się. Natomiast w ostatnich latach wzrosło zainteresowanie ikoną jako fenomenem, odnoszącym się tak do teologii, jak i do sztuki.

Technika

Rozalia Czapla

Proces pisania ikony rozpoczynam od wyboru deski z drzewa liściastego. Deska przeklejana jest klejem króliczym, a następnie naklejane jest płótno. Kolejnym etapem pracy jest nałożenia kilkunastu warstw gruntu kredowo-klejowego. Grunt uzyskujemy poprzez połączenie w odpowiednich proporcjach kredy szampańskiej i kleju króliczego. Po wyszlifowaniu gruntu przenoszę szkic. Tłem dla świętego wizerunku najczęściej jest złoto, które może być położone na mat, połmat i połysk. Następnym etapem jest pisanie ikony techniką tempery jajecznej. Pigment łączę z medium (wino i żółtko jaja kurzego). Zakończeniem procesu pisania ikony jest opisanie ikony, które stanowi gwarancję wierności Pierwowzorowi. Napisy, które nadają imię ikonie, wykonywane są w języku greckim lub cerkiewno-słowiańskim. Część malarska zabezpieczana jest werniksem.

Symbolika koloru

sztuka i mialarstwo sakralne

Kanony gwarantują Ikonografiom osiągnięcie jedności doktrynalnej. Zdefiniowany kanonami temat ikony prowadzi ikonografia. Podobnie jak i symbolika ikony. Kolor, będąc czymś więcej niż tylko elementem dekoracyjnym, odgrywa w ikonografii rolę symboliczną.

Złoto

złoto w ikonografii (ikonach)

Złoto w hierarchii kolorów zajmuje pierwsze miejsce. Wyraża zarazem kolor i światło. Złoto na ikonach jest symbolem bóstwa, światłości chwały bożej, która jest niestworzona i w której nie ma żadnej dychotomii. Złote tło, asystki, nimby, są też elementami dekoracyjnymi, wyrażają przynależność do świata transcendentnego, wiecznego, symbolizując stan przebóstwienia i jedności, której źródłem jest Bóg. Jak w Bogu nie ma dualizmu i dychotomii, tak również nie ma go w świecie, w rzeczywistości przedstawionej na ikonie, która stanowi jedność i różnorodność.

(E. Smykowska „Ikona. Mały słownik”).

Pozłota

Złocenia na ikonach wykonuję złotem płatkowym o różnym karacie (24, 23 ¾, 23, 22, 18, 12 karat). Nakładam również platynę, srebro, szlagmetal. Złocę na pulment, mixtion, kolner instacoll system. Wykonuję ornamenty wypukłe, wyrzezane oraz puncowane.